Maria Nawrot

Zasada pierwszeństwa prawa UE poparta orzecznictwem TSUE Posłowie chcą, aby stała się ona wyraźną częścią traktatów UESądy krajowe i TSUE powinny zaangażować się w konstruktywny dialog Tylko Trybunał Sprawiedliwości UE może interpretować prawo UE i określać jego zakres, uważają posłowie.Posłowie z Komisji Prawnej (JURI) i Komisji Spraw Konstytucyjnych (AFCO) przyjęli 30 głosami za, przy 9 głosach przeciw i braku wstrzymujących się, sprawozdanie z własnej inicjatywy w sprawie zasady pierwszeństwa prawa UE. Podważanie zasady stanowi zagrożenie dla porządku prawnego UEZasada pierwszeństwa stanowi kamień węgielny unijnego porządku prawnego, który ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania UE. Chociaż nie jest ona wyraźnie wymieniona w traktatach, rozwinęła się dzięki orzecznictwu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Posłowie zalecają zapisanie tej zasady w traktatach UE w celu złagodzenia możliwych konfliktów i wyrażają ubolewanie, że nie miało to miejsca w traktacie lizbońskim. Zauważają, że chociaż większość sądów konstytucyjnych przestrzega tej zasady, w niektórych przypadkach została ona zakwestionowana, co stanowi zagrożenie dla skuteczności i jednolitości prawa UE. Chociaż nie ma hierarchii między prawem UE a prawem krajowym, w przypadku konfliktu państwa członkowskie powinny zaprzestać stosowania sprzecznych przepisów i interpretować prawo krajowe zgodnie z prawem UE.Posłowie podkreślają, że tylko Trybunał Sprawiedliwości UE ma wyłączne kompetencje do dokonywania ostatecznej wykładni prawa UE i określania zakresu zasady pierwszeństwa. Komisja o naruszeniach niezgodnościPosłowie wzywają Komisję, jako strażnika traktatów, do monitorowania orzeczeń sądów krajowych i przygotowywania rocznego sprawozdania z tabelą wyników zgodności z wyrokami TSUE w krajach UE oraz do wszczynania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 258 TFUE w odpowiedzi na te wyroki krajowe, które kwestionują zasadę pierwszeństwa. Posłowie zwracają uwagę, że procedura odesłania prejudycjalnego jest użytecznym sposobem angażowania się sądów krajowych w konstruktywny dialog sądowy z TSUE. Sądy krajowe są zatem zachęcane do korzystania z tego narzędzia i angażowania się w regularny nieformalny dialog z TSUE w celu zapewnienia spójności i autonomii porządku prawnego UE. Podkreślają również znaczenie odpowiedniego budowania potencjału i wzywają do korzystania z unijnych programów szkoleniowych w systemach sądowniczych państw członkowskich, aby zachęcić do lepszego zrozumienia pierwszeństwa prawa UE.Cytat Sprawozdawczyni Komisji Prawnej Yana Toom (Renew, Estonia) zauważyła: „Zasada pierwszeństwa prawa UE gwarantuje, że prawo UE ma takie same skutki we wszystkich zakątkach Europy. Poprzez to sprawozdanie chcemy wysłać silny sygnał poparcia dla właściwego wdrożenia tej zasady. Proponujemy również pewne rozwiązania, aby drobne nieporozumienia nie przerodziły się w konflikty między sądami”.Sprawozdawca Komisji Spraw Konstytucyjnych Cyrus Engerer (S&D, Malta) powiedział: „Wzmocnienie porządku prawnego UE ma kluczowe znaczenie dla jedności, stabilności i dobrobytu w Europie. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego zapewnia spójność, współpracę, silne ramy prawne i solidną wspólną przyszłość”.Kolejne krokiSprawozdanie zostanie poddane pod głosowanie w Parlamencie Europejskim na drugim posiedzeniu plenarnym w listopadzie.KontekstChociaż zasada pierwszeństwa prawa UE nie jest wyraźnie zapisana w traktatach UE, jest ona zawarta w załączniku do traktatu lizbońskiego. Według posłów do PE, stanowi ona nie tylko doktrynę prawną, ale także odzwierciedlenie politycznej i gospodarczej integracji UE i przyczynia się do tworzenia „coraz ściślejszej unii między narodami Europy”, jak przewidziano w traktatach. Gwarantuje również równą ochronę praw wynikających z prawa UE wszystkim obywatelom UE.